Botoks

Botoks – toksyna botulinowa

Co to jest Botoks (toksyna botulinowa)?

Botoks ( Botox ) – tak brzmi najbardziej rozpowszechniona nazwa handlowa toksyny botulinowej.  Botulina jest jednym z najpopularniejszych środków współcześnie stosowanych w chirurgii estetycznej do wygładzania zmarszczek czoła, okolic brwi i tzw. kurzych łapek . Niewiele osób jednak wie, że toksyna botulinowa  oferowana na rynku pod nazwami handlowymi  Botox ( TM) czy Dysport (TM)  ma znacznie szersze zastosowanie miedzy innymi w leczeniu przyczyn bólów migrenowych czy nadpotliwości.

W naszym kraju nazwa handlowa preparatu Botox uległa powszechnemu spolszczeniu i bardzo często spotyka się ja pisaną przez „ks” jako Botoks. Z tego powodu w tym artykule obie te nazwy będziemy stosować zamiennie.

Botulina jest najsilniejszą naturalną toksyną wytwarzaną przez pałeczki Clostridium botulinum, popularnie zwaną jadem kiełbasianym. Istnieje kilka typów toksyny botulinowej, jednak we współczesnej medycynie wykorzystywana jest tylko jedyna jej postać – neurotoksyna typu A.

Na polskim rynku medycznym dostępne są dwa preparaty zawierające w swoim składzie toksynę botulinową. Są to: Botox – produkowany przez amerykańską firmę Allergan (jedna fiolka zawiera 100 j. toksyny) oraz Dysport – produkowany przez francuski koncern Baeufour – Ipsen (pojedyncza fiolka zawiera 500 j. toksyny).

Toksyna botulinowa w celach medycznych zaczęła być stosowana od początku lat siedemdziesiątych XX wieku. W pierwszym okresie znalazła zastosowanie okulistyce i neurologii, np. w leczeniu zeza, blepharospasmu (spastycznego nawykowego skurczu powiek), dystoniach (zaburzeniach czynności mięśni), połowiczego porażenia twarzy, kręczu karku oraz dodatkowo w leczeniu nadpotliwości rąk, stóp i pach, a także w bólach głowy spowodowanych napięciem mięśni czaszki.

Na tym tle ciekawym jest fakt  że w chirurgii estetycznej toksyna botulinowa zaczęła być stosowana stosunkowo niedawno, bo dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku roku. Odkrycie jej właściwości kosmetycznych dokonano całkiem przez przypadek podczas podawania jej w trakcie leczenia połowiczego porażenia twarzy. Zauważona wtedy dodatkowy efekt w postaci wygładzania zmarszczek.

Wykorzystywana w chirurgii estetycznej neurotoksyna jest na wstępie poddawana odpowiedniej obróbce. Ze względu na swoje znaczne rozcieńczenie i co za tym idzie osłabione działanie jest ona bezpieczna. Dawka śmiertelna dla człowieka ważącego ok. 70 kg wynosi 3000 j, podczas gdy wstrzykiwana w trakcie  jednego zabiegu dawka lecznicza wynosi natomiast zaledwie maksymalnie 60-100 j.

Botoks czy Dysport działa w obrębie płytki nerwowo-mięśniowej. Zawarta w tych preparatach botulina blokuje przekazywanie impulsów nerwowych, porażając w ten sposób skurcze mięśniowe. W ten sposób mięśnie stają się rozluźnione i wiotkie, czego efektem jest wygładzona skóra twarzy. Działanie jej nie ma charakteru trwałego i zanika w okresie od 3 do 5 miesięcy. Po wstrzyknięciu Botoks rozlewa się w obszarze ( okręgu) o średnicy 2-6 cm od miejsca nakłucia i usuwa tylko zmarszczki dynamiczne – zależne od działających mięśni(tzw. mimiczne zmarszczki twarzy).

Botoks najczęściej aplikuje się w obrębie jednej trzeciej górnej połowy twarzy, tzn. w okolicy brwi, czoła, zewnętrznego kąta oka (tzw. kurze łapki), rzadziej w okolicach ust, brody i szyi.

Efekt kosmetyczny stosowania Botoksu uzyskuje się po dwóch dniach od zabiegu. Botoks działa od 5 do 6 miesięcy. Zabiegom tym można się jednak poddawać maksymalnie od dwu do trzech razy w ciągu roku, w odstępach od czterech do do sześciu miesięcy.

Wiek pacjenta jest podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania Botoksu. Nie zaleca się jej stosowania u osób za młodych, niepełnoletnich, ponieważ u nich nie wykształciły się jeszcze dynamiczne zmarszczki. W przypadku osób starszych, powyżej 65 roku życia, w obrębie twarzy przeważają zmarszczki statyczne nad dynamicznymi. Z tego powodu stosowanie botuliny nie przyniesie żadnego efektu kosmetycznego. Choroby mięśni , uczulenia i alergie, stany zapalne skóry i wypryski w okolicach leczonej skóry twarzy, ciąża i okres karmienia to kolejne przypadki kiedy występują przeciwwskazania medyczne do stosowania Botoxu. Botulina może również wchodzić w interakcje osłabiające lub nasilające działanie innych leków. Szczególne środki ostrożności należy zachować przy zażywaniu takich leków, jak: aspiryna, polopiryna, Ibuprofen, Aulin i inne leki z grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych, salicylany, witaminy (witamina E) oraz antybiotyki (aminoglikozydy).

Pomimo dużego bezpieczeństwa stosowania botuliny , mogą zdarzyć się przejściowe objawy uboczne w postaci nieznacznego bólu podczas iniekcji, zaczerwienienia lub małych krwiaków w miejscu wstrzyknięcia czy nieznacznego przejściowego obrzęku tych okolic. Rzadziej zdarzają się: miejscowe swędzenie, pieczenie i wysypka, jak również objawy uboczne ogólnoustrojowe w postaci bólów głowy, nudności, wymiotów, uczucia senności, światłowstrętu i suchości gałek ocznych.

W przypadkach niewłaściwego podania Botoks Botox Dysport może wywołać przejściowe opadanie powiek górnych i podwójne widzenie. Powieki górne opadają zwykle nie więcej niż 1-2 mm i jest to zauważalne z reguły od 2 do 6 tygodni.

Powstawanie przeciwciał i w dalszym etapie wystąpienie uczuleń możliwe jest tylko przy stosowaniu toksyny w dużych dawkach (co miesiąc w dawce powyżej 300 j). Istnieje antidotum na działającą toksynę Ś Iopidine w postaci kropli doustnych.

Botoks botox

Botoks botox

Botoks znajduje zastosowanie w wygładzaniu :

  • pionowych zmarszczek czoła,
  • poziomych linii czoła,
  • promienistych zmarszczek – tzw.” kurzych łapek”

oraz niezwykle rzadko:

  • zmarszczeniach nasady nosa,
  • fałdach nosowo-wargowych,
  • zmarszczkach wokół ust,
  • zmarszczki brody i szyi.

Ostrzyknięcie Botoksem przeprowadza się najczęściej bez znieczulenia. U wrażliwszych pacjentów można zastosować kilka godzin wcześniej znieczulającą maść Emla lub kilkadziesiąt minut przed zabiegiem okłady z lodu.

Natychmiast po wbiciu igły i podaniu preparatu należy ucisnąć miejsce wstrzyknięcia i obłożyć lodem, by ograniczyć przechodzenie toksyny do okolicznych naczyń krwionośnych włosowatych skóry i tkanki podskórnej . W ten sposób nie dopuszcza się do powstania siniaków. Po zakończeniu zabiegu należy na 2-3 godziny przyjąć pozycję horyzontalną, a miejsca wkłuć obłożyć zimnymi kompresami. Zapobiega się w ten sposób migracji botuliny . Nie wolno masować okolic wkłuć. Bezpośrednio po zabiegu ( kilka godzin) miejsca wkłuć są lekko zaczerwienione i delikatnie obrzęknięte. Efekt działania Botoksu widoczny jest po jednym – dwu dniach.

FDA zatwierdza Botox w leczeniu przewlekłej migreny

Amerykańska agenda rządowa do spraw żywności i leków (US Food and Drug Administration) zatwierdziła w roku 2010  Botox jako lek pozwalający eliminować ból głowy u dorosłych pacjentów z przewlekłą migrenę. Z przewlekłą migreną mamy do czynienia wówczas kiedy bóle głowy występują przez większość dni w miesiącu.

Przewlekła  migrena jest jedną z najbardziej dotkliwych form bólu głowy. Migreny są określane jako intensywny pulsujący ból w jednej części głowy. Bólom głowy często towarzyszą nudności, wymioty, nadwrażliwość na światło i dźwięk. Migrena wystepuje  trzy razy częściej u kobiet niż u mężczyzn.

W leczeniu przewlekłej migreny, botoks ( botox ) podaje się co około 12 tygodni w formie wielokrotnych wstrzyknięć wokół głowy i szyi.  Botox nie jest efektywny w przypadku  migren, która występują rzadziej niż 14 dni w miesiącu, lub na bóle głowy o innym podłożu.

Botox , na opakowaniu zawiera ostrzeżenia informujące że wstrzyknięta toksyna botulinowa może rozprzestrzeniać się z miejsca iniekcji do innych części ciała,powodując objawy podobne do zatrucia jadem kiełbasianym. Te objawy to trudności z oddychaniem i połykaniem, które mogą stanowić zagrożenie dla życia.
Nie było jednak  potwierdzonych poważniejszych przypadków rozprzestrzeniania się toksyny botulinowej , gdy botoks  został  stosowany w zalecanych dawkach w takich dolegliwościach jak nadmierne pocenie się, leczeniu przewlekłej migreny, poprawy powiek lub  usuwanie zmarszczek.

Botox jest produkowany przez firmę Allergan Inc z Irvine w stanie  Kalifornia ( USA)  Żródło: www.fda.gov

Komentarze